دامۋ تاسىلىندە جاسىل تيپ جاڭالاۋدى جەدەلدەتىپ، كورىكتى شينجياڭ قۇرايىق

　　(باسى 1 ـ بەتتە) شىعاراتىن ٴتۇيىندى ورىنداردىڭ كومىر قىشقىل گازىن شىعارۋىن اداقتاۋدى، ەسەپتەۋدى، ساندى مالىمەتتەردى تەكسەرۋدى، ۇلەستى تەكسەرىپ تۇراقتاندىرۋدى، كەلىسىمدى اتقارىپ اداقتاۋدى ۇزدىكسىز ورىستەتىپ، ايلىق ينفورماتسيالاندىرۋدان ىسپات قالدىرۋ كەستەسىن تولتىرۋ جانە تەكسەرۋ قىزمەتىن قاتاڭ ورىستەتتى. اۆتونوميالى رايون دارەجەلى جانە ايماق (وبلىس، قالا) دارەجەلى پارنيك گازى ٴتىزىمىنىڭ جىلدىق مالىمەتىن جاساۋدى اياقتاتتى. كومىر قىشقىل گازىن شىعارۋ ساندى مالىمەتىنىڭ ساپاسىن باقىلاۋ ـ باسقارۋ جاعىنان كومەكتەسۋ ـ سۇيەمەلدەۋدى ۇزدىكسىز ورىستەتتى.

　　جوعارى ساپالى دامۋدىڭ جاسىل ٴتۇپ بوياۋىن قالىڭداتتى

　　جاسىل، تومەن كومىر قىشقىل گازدى دامۋ ــ ەكولوگيالىق ورتا ماسەلەسىن شەشۋدىڭ ٴتۇبىرلى شاراسى.

　　رايونىمىز جوعارى ساپالى جاسىل دامۋدى كوزدەپ، دالمە ـ ٴدال كۇش سالدى. تاياۋدا، اۆتونوميالى رايوننىڭ ەكولوگيالىق ورتانى وڭىرلەرگە ٴبولىپ باسقارۋ ـ مەڭگەرۋدەگى بەس جىلدىق باعالاۋ ناتيجەسى مامانداردىڭ دالەلدەۋىنەن ٴساتتى ٴوتتى. باعالاۋ ناتيجەسىندە كورسەتىلۋىنشە، بەس جىلدان بەرى رايونىمىزدىڭ ەكولوگيالىق ورتانى وڭىرلەرگە ٴبولىپ باسقارۋ ـ مەڭگەرۋ قىزمەتىندە ٴبىر قىدىرۋ ماڭىزدى جەتىستىكتەرگە قول جەتكەن.

　　جەتىستىكتەر ساياسات بەلگىلەۋدىڭ، جوبا جاساۋدىڭ، قورشاعان ورتانى باعالاپ تەكسەرىپ بەكىتۋدىڭ، زاڭ اتقارۋدى باقىلاۋ ـ باسقارۋدىڭ تۇتاس بارىسىمەن ىشكەرىلەي توعىستى. ەركىن ساۋدا سىناق رايونى قۇرىلىسى، قۇمايتتانۋدان ساقتانۋ، قۇمدى تىزگىندەۋ، ەنەرگيانى قامتاماسىز ەتۋ سياقتى كەلەلى ستراتەگيالارعا تىرەك بولدى؛ 1000نان استام كەلەلى نىساننىڭ ساپالى ورنالاسۋىنا جانە ٴساتتى تياناقتانۋىنا قىزمەت وتەدى؛ كاسىپ سالاسىنىڭ جاسىل، تومەن كومىر قىشقىل گازدى تيپ جاڭالاۋىن جانە “ٴۇرىمجى ــ سانجى ــ شىحىزى” سياقتى ٴتۇيىندى وڭىرلەردىڭ اۋا ساپاسىن جاقسارتۋدى ىلگەرىلەتتى.

　　اۆتونوميالى رايون، ايماق (وبلىس، قالا) سىندى ەكى دارەجەلى ەكولوگيالىق ورتانى وڭىرلەرگە ٴبولىپ باسقارۋ ـ مەڭگەرۋ جوباسى جۇيەسىن قالىپتاستىرىپ، يكەمدى جاڭالاۋ، ىزىنە ٴتۇسىپ باعالاۋ مەحانيزمىن ورناتتى. قورشاعان ورتانى باسقارۋ ـ مەڭگەرۋ بىرلىگى العاشقى مەزگىلدەگى 1323تەن ساپالىلانىپ 1777گە جەتىپ، ەكولوگيانى قورعاۋ قىزىل سىزىعىنىڭ كولەمى ورنىقتىلىق بارىسىندا ارتىپ، جاعداي ورنىقتىلىقتى ساقتاپ، جەتىستىكتىڭ دالمە ـ دالدىگى مەن ونىمدىلىگى كورنەكتى جوعارىلادى.

　　ەكولوگيالىق ورتانى وڭىرلەرگە ٴبولىپ باسقارۋ ـ مەڭگەرۋ ينفورماتسيا تۇعىرىنىڭ قۇرىلۋى جانە ىسكە قوسىلۋى جەتىستىكتەردى كورۋگە، زەردەلى تۇجىرىم جاساۋعا جانە ورتاق يگىلىكتەنۋگە قىزمەت وتەۋدى جۇزەگە اسىرىپ، 30 دان استام كەلەلى جوبانىڭ جانە 50 دەن استام ٴتۇيىندى نىساننىڭ تياناقتانۋىنا شەشىم جاساۋ جاعىنان قولداۋ كورسەتتى.

　　باعالاۋ ناتيجەسىندە كورسەتىلۋىنشە، بەس جىلدان بەرى ەكولوگيالىق ورتانى وڭىرلەرگە ٴبولىپ باسقارۋ ـ مەڭگەرۋ ٴتۇزىمى جۇيەسى ۇزدىكسىز كەمەلدەنىپ، جەتىستىكتەردىڭ قولدانىلۋى ۇزدىكسىز تەرەڭدەپ، بۇكىل رايوننىڭ جوعارى ساپالى دامۋىنا جانە ەكولوگيالىق ورتانىڭ جوعارى دەڭگەيدە قورعالۋىنا پارمەندى تىرەك ازىرلەگەن.

　　اۆتونوميالى رايوندىق ەكولوگيالىق ورتا مەڭگەرمەسىنىڭ قاتىستى جاۋاپتىسى مىنالاردى ٴبىلدىردى: رايونىمىز قولداۋ ساياساتىنان تولىق، ويداعىداي پايدالانىپ، كەلەلى جوبالار مەن كەلەلى نىسانداردىڭ قورشاعان ورتاعا ىقپالىن باعالاۋدى، قامتاماسىز ەتۋ قىزمەت وتەۋىن كۇشەيتىپ، تەكسەرىپ بەكىتۋدىڭ ساپاسى مەن ونىمدىلىگىن جوعارىلاتىپ، قىزمەت وتەۋ تىرەگىن كۇشەيتىپ، دامۋ ٴتاسىلىنىڭ جاسىل، تومەن كومىر قىشقىل گازدى تيپ جاڭالاۋىن ىلگەرىلەتتى. بيىل اۆتونوميالى رايون باتىس سولتۇستىك وڭىردەگى ەرەكشە تۇردەگى قاتەرلى جاراقسىز زاتتاردى (ۇلكەن جوندەۋ قالدىقتارى) شوعىرلى ٴبىر جاقتى ەتۋ ورتالىعى نىسان قۇرىلىسىن بەلسەنە ىلگەرىلەتىپ، ٴۇرىمجى قالاسى ميدۇڭ حيميا ونەركاسىپ باقشا رايونىنىڭ لاس زاتتاردى ازايتۋ مەن كومىر قىشقىل گازىنىڭ شىعارىلۋىن تومەندەتۋدە سايكەستى جاڭالىق اشۋدى تۇيىندە سىناق ەتۋدى تەرەڭدەتىپ، ەكولوگيالىق ورتا مينيسترلىگىنىڭ قاتىستى تالاپتارىنا ساي، ەكونوميكانىڭ جوعارى ساپالى دامۋىنا تىرەك بولۋعا بار كۇشپەن قىزمەت وتەدى.

　　(«شينجياڭ گازەتىنەن» الىندى)