اۋە جىبەك جولىنىڭ ارىنى اسقاق

　　(باسى 1 ـ بەتتە) “ٴۇرىمجى ارقىلى ۇشۋ” جۇڭگو تاسىمال تورىن قالىپتاستىرىپ، ٴۇرىمجى ــ دۋباي، ٴۇرىمجى ــ　　　　  وش سياقتى اۋە جەلىلەرىن قايتا اشىپ، ٴۇرىمجى ــ فەرعانا سياقتى حالىقارالىق جولاۋشى تاسىمال جەلىلەرىن جاڭادان اشىپ، ورتا ازيا، باتىس ازيا، شىعىس ازيانى تىعىز بايلانىستىردى.

　　قازىر ٴۇرىمجى تيانشان حالىقارالىق اۋەجايىن وزەك ەتكەن، قاشقار، كورلا، اقسۋ، قۇلجا سياقتى وڭىرلەردىڭ قوسالقى تورابىن قوسىمشا ەتكەن “ٴبىر وزەك، كوپ قوسىمشا” حالىقتىق اۆياتسيا تورابى جۇيەسى قالىپتاستى.

　　شينجياڭ ــ جۇڭگو تارماق جەلى اۆياتسياسى دامۋىنىڭ بيىگى، اسىرەسە، C909 ۇشاعى شينجياڭدا جۇمىس جۇرگىزگەن 2 جىلدا 28 اۋەجايدى قامتىدى، ۇشۋ مىندەتىن اتقاراتىن اۋە جەلىسى 200گە تايادى، كۇندىك ورتاشا پايدالانىلۋ مولشەرى 9 ساعاتقا جەتىپ، شينجياڭ حالىقتىق اۆياتسياسىنىڭ جوعارى ساپالى دامۋىن ىلگەرىلەتەتىن ماڭىزدى كۇشكە اينالدى.

　　قازىرگە دەيىن بۇكىل شينجياڭداعى اۋەجايلار جيىنى 693 اۋە جەلىسىن ىسكە قوستى، مۇنىڭ ىشىندە 31 حالىقارالىق جولاۋشى تاسىمال جەلىسى 19 مەملەكەتتىڭ 24 قالاسىنا تۇتاستى، “شينجياڭ ىشىندە اينالا تۇتاستىرۋ، شينجياڭعا كىرىپ ـ شىعۋدى تەزدەتۋ، وڭتۇستىك ـ سولتۇستىك شينجياڭدى ىركىلىسسىزدەندىرۋ” اۆياتسيا تورى قۇرىلىسىنىڭ جەدەل ىلگەرىلەتىلۋى تارماق جەلى اۋەجايلارى اراسىنداعى ورتاشا قاتىناۋ ۋاقىتىن قىسقارتىپ، ٴجۇرىس ـ تۇرىس ونىمدىلىگى زور دارەجەدە جوعارىلادى.

　　قازىر 21 تارماق جەلى اۋەجايىندا شينجياڭنان سىرتقا تىكە ۇشاتىن 204 اۋە جەلىسى اشىلىپ، ەل ىشىندەگى 40 قالاعا ۇشاق قاتىنادى. بيىل 1 ـ ايدان 10 ـ ايعا دەيىن تارماق جەلى اۋەجايلارىنىڭ شينجياڭنىڭ سىرتىنان كەلگەن ساياحاتشىلاردى قابىلداۋ ـ جونەلتۋ مولشەرى 10 ميلليون 590 مىڭ ادامعا (رەت) جەتىپ، تارماق جەلى اۋەجايلارىنىڭ جولاۋشى قابىلداۋ ـ جونەلتۋ مولشەرىنىڭ %49.8ىن يەلەپ، وڭىرلىك قامتۋ قۋاتى ۇزدىكسىز كۇشەيدى.

　　زات اينالىمى كۇللى الەمگە تۇتاستى

　　9 ـ ايدىڭ 16 ـ كۇنى شينجياڭ　　 تيان ـ ي حالىقارالىق زات اينالىمى شەكتى جاۋاپكەرشىلىك سەرىكتەستىگى گۋاڭدۇڭ ولكەلىك اۋەجاي باسقارۋ توبى شەكتى سەرىكتەستىگىمەن، حىنان اۆياتسيالىق زات تاسىمالىن دامىتۋ شەكتى سەرىكتەستىگىمەن ٴوزارا باسقا جەردەگى جۇك بەكەتى نىسانىنا قول قويدى، ٴۇرىمجى تيانشان حالىقارالىق اۋەجايىنا تاعى 2 وزگە جەردەگى جۇك بەكەتى قوسىلدى.

　　بيىل 5 ـ ايدا قۇرىلعان شىنجياڭ وزگە جەردەگى جۇك پۋنكتىن قوسقاندا، قازىر شينجياڭ اۋەجاي توبى شەكتى جاۋاپكەرشىلىك سەرىكتەستىگى ەل ىشىندە سەلبەستىك ورناتقان وزگە جەردەگى 3 جۇك پۋنكتىنە يە بولىپ، اۋەجايدىڭ جۇك تاسىمالىنىڭ “وتكەل ەكونوميكاسىنان”  “اسىپ سالاسى ەكونوميكاسىنا” قاراي دارەجەسىن جوعارىلاتۋىن اناعۇرلىم ىلگەرىلەتتى.

　　بايىرعى جىبەك جولىنداعى كەرۋەندەردىڭ ارلى ـ بەرلى قايشالىسۋىنان قازىرگى “اۋە جىبەك جولى” كەزەكشى ۇشاعىنىڭ قاتىناۋىنا دەيىن، شينجياڭنىڭ اۆياتسيا جۇك تاسىمال تورابىنىڭ گۇلدەنۋى جىبەك جولى ەكونوميكالىق بەلدەۋى وزەكتى رايونىنىڭ ەسىك اشۋ ومىرشەڭ كۇشىن ايگىلەدى.

　　2024 ـ جىلى ٴۇرىمجى ەل ىشىندەگى باسقا 6 قالامەن بىرگە “وڭىرلىك قاقپا امبەباپ حالىقارالىق اۆياتسيا تورابى” دەپ تۇراقتاندىرىلدى. قازىر ٴۇرىمجى قۇرلىقتىق پورت تۇرىندەگى، اۋە پورت تۇرىندەگى، ساۋدالىق قىزمەت وتەۋ تۇرىندەگى مەملەكەتتىك زات اينالىمى تورابىن ارقالاعان قالا بولىپ بەلگىلەندى.

　　بيىل 4 ـ ايدىڭ 21 ـ كۇنى مەملەكەت بويىنشا تۇڭعىش تەمىر جول، اۋە جولى بىرلەسكەن تاسىمالى شەكارا اتتاعان جەلىسى “گۋاڭدۇڭ ــ شينجياڭ جەدەل جەلىسى” اشىلدى، شەكارا اتتاعان ەلەكتروندى ساۋدا زاتتارى وڭتۇستىك جۇڭگودان تەمىر جول ارقىلى ۇرىمجىگە جەتكىزىلدى، ونان سوڭ اۆياتسيا ارقىلى ورتا ازياعا جانە ەۆروپاعا جەتكىزىلدى. بۇل بۇكىل ەل بويىنشا تۇڭعىش رەت “ەل ٴىشى تەمىر جولى + حالىقارالىق اۆياتسيا” ۇلگىسىندە جاڭالىق اشۋ ۇلگىسىن قولدانىپ، تەمىر جول، اۋە جولى بىرلەسكەن تاسىمالىنىڭ شەكارا اتتاعان زات اينالىمى ۇلكەن ارناسىن اشىپ، حالىقارالىق قامداۋ تىزبەگى كاسىپ سالاسى تىزبەگىنىڭ ورنىقتىلىعىن، ىركىلىسسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋگە جاڭا قوزعالىس قۋاتىن ۇستەۋ بولىپ تابىلادى.

　　شينجياڭ قوسىمشا قۇنى جوعارى، ۋاقىت ونىمدىلىگى كۇشتى ونىمدەر ٴۇشىن شەكارا اتتاعان قولايلى تاسىمال ارناسىن ازىرلەپ، ٴداستۇرلى قۇرلىق تاسىمالىنىڭ قارقىنى باياۋ، تەڭىز تاسىمالىنىڭ ارالىعى ۇزاق بولۋ سىندى ماسەلەلەردى ٴونىمدى باسەڭدەتتى. شينجياڭ اۋەجايلارى شوعىرى وڭىرلىك زات جەتكىزۋ جۇلگەسىن قايتا سومداپ، “شينجياڭنىڭ جاقسى زاتىن” بۇكىل ەلگە، دۇنيە جۇزىنە بەت الدىردى. 1 ـ ايدان 10 ـ ايعا دەيىن بۇكىل شينجياڭداعى اۋەجايلاردىڭ جۇك ـ جولداما قابىلداۋ ـ جونەلتۋ مولشەرى جالپى 331 مىڭ تونناعا جەتىپ، سايكەس مەزگىلدەگىدەن %36.6 ارتتى. مۇنىڭ ىشىندە ٴۇرىمجى تيانشان حالىقارالىق اۋەجايىنىڭ جۇك ـ جولداما قابىلداۋ ـ جونەلتۋ مولشەرى 271 مىڭ توننا بولىپ، سايكەس مەزگىلدەگىدەن %44 ارتتى. قاشقار، قۇلجا، حوتان، قۇمىل سياقتى اۋەجايلاردىڭ جۇك ـ جولداما قابىلداۋ ـ جونەلتۋ مولشەرى تۇگەلدەي 2 ورىندى سانمەن ارتۋدى ساقتادى.

　　“14 ـ بەسجىلدىق” اياقتالاتىن جانە “15 ـ بەسجىلدىق” باستالاتىن تاريحي كەزەڭدە شينجياڭ اناعۇرلىم كەمەلدى، جوعارى ٴونىمدى، زەردەلى اۆياتسيا تورىن جەدەل قالىپتاستىرۋدا. زەڭگىر كوكتە سامعاعان وسى “قۇرىش قىراندار” شينجياڭداعى ٴار ۇلت بۇقاراسىنىڭ ارمانىن ۇزدىكسىز ارقالاپ، جىبەك جولى ەكونوميكالىق بەلدەۋى وزەكتى رايونىن قۇرۋ ساپارىندا شارىقتاپ، سوتسياليستىك وسىزاماندانعان شينجياڭ قۇرىلىسىنىڭ شۇعىلالى تاراۋىن جازادى.

　　(«شينجياڭ گازەتىنەن» الىندى)