بايلىقتى وياتتى

　　□ انار بۇلت \ شينجياڭ گازەتىنىڭ ٴتىلشىسى ۋاڭ يايۇن

　　2024 ـ جىل شينجياڭ كەن ىستەرى دامۋ تاريحىندا بەلگى سيپاتتى مانگە يە ٴبىر جىل بولدى.

　　وسى ٴبىر جىلدا “اتتاماي تابالدىرىقتى وسكەندىكتەن، ونىڭ سۇلۋ كەلبەتىن ەش جان بىلمەگەننەن” “ەل بىلمەيتىن بەگزات جوققا” دەيىن، شينجياڭ كەن ىستەرىندە ۇزدىكسىز “جەلەكتى” اشىپ، “ٴۇش تاۋ، ەكى ويپاتتىڭ” تەرەڭ قويناۋىندا جاسىرىنىپ جاتقان اناعۇرلىم كوپ كەن بايلىقتارىن وياتتى.

　　مەملەكەتتىڭ ەنەرگيا بايلىعى جاعىنداعى ستراتەگيالىق قامتاماسىزدىق بازاسىن قۇرۋ ــ پارتيا ورتالىق كوميتەتىنىڭ شينجياڭعا جۇكتەگەن “ 5 ۇلكەن ستراتەگيالىق ورنىنىڭ” ٴبىرى.

　　كەن شارۋاشىلىعى ۇقىعىن وتكەرمەلەۋ تەبىنىن ارتتىرىپ، كەندى جىلدام ىزدەۋدى، ٴىرى كەن ىزدەۋدى، جاقسى كەن ىزدەۋدى اناعۇرلىم ويداعىداي جۇزەگە اسىرۋ شينجياڭنىڭ مەملەكەتتىڭ ەكونوميكالىق حاۋىپسىزدىگىن قورعاۋداعى تابيعي تالابى، سونداي ـ اق شينجياڭنىڭ توپ جارىپ، توپتان وزۋداعى شەشۋشى تىرەگى.

　　(جالعاسى 3 ـ بەتتە)

　　(باسى 1 ـ بەتتە)

　　اۆتونوميالى رايوندىق پارتكوم باس شۋجي شي جينپيڭنىڭ “شينجياڭنىڭ مەملەكەتتىڭ جالپى جاعدايىنداعى ستراتەگيالىق ورنىن مىقتاپ يگەرۋ” جونىندەگى ماڭىزدى ٴسوزىنىڭ رۋحىن باتىل دايەكتىلەندىرىپ، ەنەرگيا بايلىعى سالاسىنداعى رەفورمانى بۇرىن بولماعان تەبىنمەن پارمەندى ىلگەرىلەتىپ، كەن شارۋاشىلىعى ۇقىعىن تەكسەرىپ بەكىتۋ ٴتارتىبىن ساپالىلاندىرىپ، ۇقىق بەرىپ قۋات ۇستەۋ كولەمىن كەڭەيتىپ، ٴتۇيىندى كەن ونىمدەرى بايلىعىن بارلاۋ، اشۋدى جانە جاسىل كەن شارۋاشىلىعىنىڭ دامۋىن ساپالىلاندىرۋدى، قۋاتتاندىرۋدى ىلگەرىلەتتى.

　　ىرىقتىلىقپەن شابۋىلعا ٴوتتى

　　اراق جاقسى بولسا، 

　　قاريدارعا جول الىس سانالمايدى

　　تاۋ قويناۋى تولعان التىن، مىس، تەمىر، “ويپات” تولعان كومىر، مۇناي، گاز.

　　ورتا ازيا جانە تەتىس سىندى ەكى ۇلكەن دۇنيە جۇزىلىك قۇرىلىمدى ەندەي ٴوتىپ،　　　　　　   كەن ٴوڭىرىن قالىپتاستىرعان شينجياڭدا بايقالعان كەن بايلىعى 153 تۇرگە جەتتى، بۇل بۇكىل ەلدەگى 173 ٴتۇردىڭ %88 ىن ۇستايدى، بۇكىل ەلدەگى كەن ٴتۇرى ٴبىرشاما تولىق ساناۋلى ولكەلەردىڭ ٴبىرى.

　　“كومىر تاۋى”، “مۇناي تەڭىزى” سىندى سىرتقى بەينەسىنەن تىس، شينجياڭدا تاعى ٴبىر ميلليارد توننا دارەجەلى تەمىر، 10 ميلليون توننا دارەجەلى تيتان، ٴبىر ميلليون توننا دارەجەلى　　 ليتي ـ بەريللي، 10 ميلليون توننا دارەجەلى فليۋوريت سىندى مول بايلىق قورى ساقتالعان.

　　الايدا، شينجياڭنىڭ نەگىزگى كەن ونىمدەرى بايلىعىنىڭ جالپى تۇلعالىق تەكسەرىپ انىقتالۋ مولشەرى ورتا ەسەپپەن %20 كە دە جەتپەيدى، بۇكىل ەلدىڭ %40 ــ 35 تىك ورتاشا دەڭگەيىنەن الدەقايدا تومەن. دۇنيە جۇزىندەگى ەنەرگيا جانە مەتال كەن بايلىعى ماڭىزدى شوعىرلانعان رايون، ەلىمىزدىڭ ماڭىزدى كەن بايلىعى جاعىنداعى ورىن باساتىن رايون رەتىندە، شينجياڭ كەن بايلىعىن بارلاۋ، اشۋدا كەن بايلىعىنىڭ انىقتالۋ مولشەرى تومەن، قوعامنىڭ وتكەرمەلەنگەن بولىكتەردى ٴبىلۋى جەتەرسىز بولۋ سىندى قيىنشىلىققا ٴدوپ كەلىپ وتىر.

　　بۇكىل ەلدەگى كەن كاسىپورىندارىن نەمەسە كەن بايلىعىن بارلاۋعا، اشۋعا بەل بايلاعان كاسىپورىنداردى شينجياڭنىڭ كەن شارۋاشىلىعىن اشۋعا بەلسەنە ات سالىسۋعا باۋراپ، شينجياڭنىڭ كەن شارۋاشىلىعى بازارىن گۇلدەندىرۋ شۇعىل شەشۋگە ٴتيىستى قيىن ماسەلەگە اينالدى.

　　شينجياڭنىڭ كەن شارۋاشىلىعى قىزمەتكەرلەرى ارەكەت جاساۋدا.

　　كۇللى تىرشىلىك جاندانعان 6 ـ ايدا 2024 ـ جىلعى تۇڭعىش رەتكى شينجياڭنىڭ كەن شارۋاشىلىعى ۇقىعىن وتكەرمەلەۋ نىسانىن تانىستىرۋ ٴماجىلىسى حوتاندا وتكىزىلدى، 127 نىسان شوعىرلى تانىستىرىلدى، بۇكىل ەل بويىنشا 310 نان استام كەن شارۋاشىلىعى كاسىپورنىنان مىڭنان استام ادام باس قوستى، 14 كاسىپورىن ۇستىندە ستراتەگيالىق سەلبەستىك كەلىسىمىنە قول قويدى.

　　كۇزگى سالقىن سامال ەسكەن 9 ـ ايدا شينجياڭنىڭ 2 ـ رەتكى كەن شارۋاشىلىعى ۇقىعىن وتكەرمەلەۋ نىسانىن تانىستىرۋ ٴماجىلىسى ىلەدە وتكىزىلدى، تانىستىرىلعان نىسان 182گە كوبەيدى، وتكەرمەلەنگەن بولىك اناعۇرلىم كوپ، كەن ٴتۇرى اناعۇرلىم تولىق بولىپ، شينجياڭنىڭ كەن شارۋاشىلىعى دامۋىنىڭ جالىندى تىنىسىن جان ـ جاقتى ايگىلەدى.

　　ماۋەلى جەمىسكە تولعان 10 ـ ايدا 178 كەن شارۋاشىلىعى ۇقىعىن وتكەرمەلەۋ نىسانى جۇڭگو حالىقارالىق كەن شارۋاشىلىعى جينالىسىنىڭ شينجياڭ ارناۋلى تانىستىرۋ جينالىسىندا شوعىرلى بوي كورسەتتى. جينالىس الاڭىندا بوس ورىن قالمادى، ٴتىپتى، ٴدالىزدىڭ ٴوزى دە ادامعا لىق تولدى.

　　“وتىرارعا ورىن تاپپاۋ” جاعدايى شانشي شيڭگۇڭ قارجى قوسۋ جارنا تىزگىندەۋ توبىنىڭ القا باستىعى ۋاڭ شۇيلياڭدى قاتتى تاڭ قالدىردى، “شينجياڭنىڭ كەن شارۋاشىلىعىن اشۋعا ات سالىسۋ تىلەگىم ٴتىپتى دە كۇشەيە ٴتۇستى”، ـ دەدى ول.

　　وڭتۇستىك شينجياڭنان سولتۇستىك شينجياڭعا دەيىن، ونان بۇكىل ەلدىڭ ۇلكەن ساحناسىنا دەيىن، جوعارى ولشەمدى، زور كولەمدى، ىقپالى كەڭ كەن شارۋاشىلىعى ۇقىعىن وتكەرمەلەۋ نىساندارىن تانىستىرۋ ماجىلىستەرى كەن شارۋاشىلىعى ۇقىعى وتكەرمەلەنگەن بولىكتەردى دۋمانداتىپ عانا قويماي، اسىرەسە، كەن شارۋاشىلىعى ينفورماتسياسى ارناسىن ونان ارى ىركىلىسسىزدەندىرىپ، شينجياڭنىڭ جاڭا كەزەكتى كەن شارۋاشىلىعىنا قارجى قوسۋ ورلەۋىن قالىپتاستىرۋعا جەتەكشىلىك ەتتى.

　　الدىڭعى 11 ايدا شينجياڭدا وتكەرمەلەنگەن كەن شارۋاشىلىعى ۇقىعىنىڭ سانى، ساۋدا سوماسى جانە قامباعا ەنگىزۋ مولشەرى تاعى دا تاريحتاعى ەڭ جوعارى دەڭگەيگە جەتتى، اۆتونوميالى رايون مينيسترلىك، ولكە ەكى دارەجەلى كەن بارلاۋ ۇقىعىنان 198ىن وتكەرمەلەپ، وتكەرمەلەۋ پايداسى سايكەس مەزگىلدەگىدەن %47.16 ارتتى.

　　“بۇرىن بولىكتەردى تىزىمدەۋدى كۇتىپ وتىراتىنبىز، قازىر بولىكتەردى ىزدەۋگە ىرىقتىلىقپەن اتتاناتىن بولدىق”، ـ دەدى اۆتونوميالى رايوندىق جاراتىلىستىق بايلىق مەڭگەرمەسى پارتيا باسشىلىق گرۋپپاسىنىڭ شۋجيى سۇن جيجوۋ.

　　ىشكى جاقتان بەلسەنە “بولىك ىزدەدى”. بۇكىل رايونىمىزدىڭ “ٴبىر ۇلكەن كارتاسىن” اشىپ، ورتالىق پەن اۆتونوميالى رايوننىڭ ٴتۇرلى قازىنالىق قارجى شىعارىپ جۇرگىزگەن گەولوگيالىق بارلاۋ نىساندارىنىڭ جەتىستىك ماتەريالدارىن جيناپ، كاسىپورىن، ٴىسورىنداردان، قوعامنىڭ ٴار سالاسىنان بولىك دەرەكتەرىن نەمەسە ۇسىنىستاردى جينادى.

　　تومەننەن “بولىكتەردى الۋعا” ٴمان بەردى. ايماق، اۋدان ەكى دارەجەدەگى جاراتىلىستىق بايلىققا جاۋاپتى تاراۋلاردى بولىكتەردى وتكەرمەلەۋگە بەلسەنە ٴوتىنىش بەرۋگە ۇيىمداستىردى، اۆتونوميالى رايوندىق گەولوگيالىق جەتىستىكتەر ورتالىعى بولىكتەردى بارلاۋ ناتيجەسىنە، كەن ىزدەۋ بولاشاعىنا تالداۋ جاساپ، دارەجەگە ايىرىپ، گەولوگيالىق ماتەريال جاسادى.

　　جوعارىدان ىرىقتى تۇردە “بولىكتەردى الدى”. جاراتىلىستىق بايلىق مينيسترلىگىنىڭ كەن شارۋاشىلىعى ۇقىعىن باسقارۋ مەكەمەسىمەن، جۇڭگو گەولوگيالىق تەكسەرۋ مەكەمەسىمەن بايلانىستى كۇشەيتىپ، مۇناي ـ تابيعي گاز، تاقتاتاس گازى، ليتي، قالاي، سۇرمە، كالي تۇزى سياقتى كەن تۇرلەرىنىڭ گەولوگيالىق ماتەريالدارىنا تالداۋ جاساپ، زەرتتەۋ جۇرگىزىپ، وتكەرمەلەۋگە بولاتىن بولىكتەردى تاپتى.

　　ساپالى كەن بايلىقتارىن اشىق جاريالاپ، قۋاتتى، كاسىپ سالاسى بار، جەتەكشىلىك قۋاتى كۇشتى كاسىپورىنداردى ەنگىزىپ، شينجياڭ كەن بايلىعى باسىمدىعىن ەكونوميكالىق باسىمدىققا، دامۋ باسىمدىعىنا اينالدىرۋ جولىندا رەفورمانى ۇزدىكسىز جەدەلدەتىپ، قىزمەت وتەۋدە جاڭالىق اشتى.

　　جۇمىس باعدارلاماسىن قايتا جاسادى

　　قامشى سالدىرماي العا جۇيتكىدى

　　شاقىرىپ اكەلۋ تەك ٴبىرىنشى قادام عانا،　　ودان دا ماڭىزدىسى، ايتارلىقتاي قىزمەت وتەۋ.

　　بازارلانعان، زاڭمەن باسقارىلاتىن، حالىقارالانعان شارۋاشىلىق ـ ساۋدا ورتاسىن كۇش سالا قالىپتاستىرىپ، اناعۇرلىم ساپالى قىزمەت وتەۋمەن قامداپ، ٴتۇرلى بايلىقتى كادەگە جاراتۋ نىساندارىنىڭ جەدەل تياناقتانىپ دامۋىن ىلگەرىلەتىپ، كەن شارۋاشىلىعى ۇقىعىن وتكەرمەلەۋ رەفورماسىندا شينجياڭ ەسىك اشۋ، سەلبەستىك جاساۋ جاعىنداعى ەڭ ۇلكەن شىن پەيىلىن ايگىلەدى.

　　كەن بايلىقتارىن بارلاۋدا، اشۋدا، ٴسوز جوق، زاڭ بويىنشا كەن شارۋاشىلىعى ۇقىعىنا يە بولۋ كەرەك، بۇل كەن بارلاۋ ۇقىعىن دا، كەن اشۋ ۇقىعىن دا قامتيدى.

　　“ادەتتە كەن اشۋ كۋالىگىن بىتىرۋگە 2 جىلدان ارتىق ۋاقىت كەتەدى، ٴبىز 3 ايدا عانا ورىنداپ بولدىق”. شينجياڭ گەولوگيا، كەن بايلىعى قارجى قوسۋ (توبى) شەكتى جاۋاپكەرشىلىك سەرىكتەستىگىنىڭ ورىنباسار باس ديرەكتورى　　   ۋاڭ شياۋبيڭ شينجياڭنىڭ كەن شارۋاشىلىعى ۇقىعىن تەكسەرىپ بەكىتۋ ٴتۇزىمى رەفورماسى دەر كەزىندە اكەلگەن تيىمدىلىكتى القادى.

　　بۇكىل ەلدەگى ەڭ ۇلكەن، دۇنيە ٴجۇزى بويىنشا 6 ـ ورىندا تۇراتىن شينجياڭ حوشاۋيۇن　　قورعاسىن ـ مىرىش كەنى 2023 ـ جىلى 25 ميلليارد يۋان حالىق اقشاسى بويىنشا مالىمدەلگەن باعامەن مەردىگەر شاقىرىپ وتكەرمەلەندى، سونداي ـ اق سول جىلى وتكەرمەلەنىپ، سول جىلى قازىلىپ، دۇنيە جۇزىلىك اسىل قازىنانىڭ كەيىنگى اشۋ جۇمىستارىنا قىمباتتى ۋاقىت ۇتتى.

　　كەم ـ كەتىگىنە قاراماي قابىلداۋ، راسمياتتى ىقشامداۋ، قاتار ىلگەرىلەتۋ سىندى ٴبىر قىدىرۋ جۇمىس باعدارلاماسىن ساپالىلاندىرىپ، حوشاۋيۇن قورعاسىن ـ مىرىش كەنىنىڭ تەز ارادا تياناقتانىپ ٴونىم بەرۋىن ىلگەرىلەتتى.

　　شينجياڭ ساپالى بولىكتەرمەن قامداۋدى قامتاماسىز ەتۋدى ٴتۇيىن ەتىپ، تەكسەرىپ بەكىتۋ ۇقىق شەگىن ۇزدىكسىز رەتتەپ، كەن شارۋاشىلىعى ۇقىعىن ىستەن بۇرىن، ٴىس بارىسىندا، ىستەن كەيىن باقىلاۋ ـ باسقارۋدى كەمەلدەندىرىپ، كەن شارۋاشىلىعى ۇقىعىن وتكەرمەلەۋ مەحانيزمى مەن جۇمىس باعدارلاماسىن جاڭالاپ، قايتا جاساپ جانە كەمەلدەندىرىپ، پايدانى ٴبىر جاقتى ەتۋ جانە باسقارۋ اناعۇرلىم ۇيلەسىمدى، ەگجەي ـ تەگجەيلى بولدى.

　　كەن شارۋاشىلىعى ۇقىعىن وتكەرمەلەۋ باعدارلاماسى ساپالىلاندى. ىشكى جاقتا ەرەجەگە ۇيلەسىمدىلىگىن تەكسەرۋ باعدارلاماسىن كەمەلدەندىرۋ، مەڭگەرمە، مەكەمە اراسىنداعى بايلانىسشى ٴتۇزىمىن ورناتۋ، باستاپقى وتكەرمەلەۋ باعاسىن بەلگىلەۋ ٴتاسىلىن ساپالىلاندىرۋ سياقتى شارالار ارقىلى كەن شارۋاشىلىعى ۇقىعىن وتكەرمەلەۋدىڭ جالپى بارىسىن 156 قىزمەت كۇنىنەن 69 قىزمەت كۇنىنە قىسقارتتى.

　　(باسى 3 ـ بەتتە)

　　وتكەرمەلەۋ ايىرباسى ەرەجەسىن اقاۋسىزداندىردى. كەن شارۋاشىلىعى ۇقىعى ساۋداسى كەپىلدىك اقشاسىن كەزەڭگە ٴبولىپ ورنالاستىرۋ، ٴۇزىلىس جاساۋ باعاسىن مالىمدەپ، كەپىل سوماسىن ۇستەمەلەۋ مەحانيزمىن اتقارۋ سياقتى تاسىلدەر ارقىلى جات نيەتپەن باعا تالاسۋ، ۇقىقتى الىپ العان سوڭ بورىشىن وتەمەۋ ارەكەتتەرىن تەجەپ، اناعۇرلىم ٴادىل كەن شارۋاشىلىعى باسەكە بازارىن قالىپتاستىردى.

　　كەن شارۋاشىلىعى ۇقىعىن بەرۋ ۋاقىت ٴتارتىبىن دالمە ـ ٴدال ناقتىلاندىردى. بولىكتەردى وتكەرمەلەۋ جوسپارىن جاساپ، كەن بايلىعى بازارىنا باقىلاۋ ـ تەكسەرۋ، كاسىپ سالاسىن دامىتۋ جانە قامداۋ ـ قاجەتسىنۋ جاعدايىنا تالداۋ جاساۋ ارقىلى ماۋسىم، اي بويىنشا توپقا، رەتكە ٴبولىپ بەرىپ، اتقارۋ بارىسىندا قاجەتكە قاراي يكەمدى رەتتەپ، تارتىپپەن وتكەرمەلەدى.

　　مەملەكەت مەنشىگىندەگى كاسىپورىندار مەن حالىقتىق كاسىپورىندارعا بىردەي قارادى. شينجياڭ مۇناي ـ تابيعي گاز　　 بارلاۋ ـ اشۋ ٴتۇزىلىسى رەفورماسىنان بەرى، جۇڭگو مۇناي توبى، جۇڭگو مۇناي حيميا توبىنان سىرت، شينجياڭعا جاڭادان　　　　　　24 مۇناي ـ تابيعي گاز بارلاۋ كاسىپورنى ىرگە تەۋىپ، حالىقتىق كاسىپورىندار %90 تەن استامىن ۇستادى.

　　7 ـ ايدا تارىم ويپاتى مەن جوڭعار ويپاتىنداعى 2 مۇناي ـ گاز الابى بولىكتەرىنىڭ ٴساتتى ماڭدايشالىق اسىپ وتكەرمەلەنۋىمەن شينجياڭنىڭ مۇناي ـ گازدى وتكەرمەلەۋدەگى ٴۇزىلىس جاساۋ باعاسىن مالىمدەپ، كەپىل سومانى ۇستەمەلەۋ مەحانيزمى تاعى دا ىسكە قوسىلدى.

　　9 ـ ايدان 11 ـ ايعا دەيىن، اۆتونوميالى رايوندىق ۇكىمەتتىك قىزمەت وتەۋ جانە الەۋمەتتىك بايلىق ساۋدا ورتالىعىندا جاراتىلىستىق بايلىق مينيسترلىگى مەن اۆتونوميالى رايوندىق جاراتىلىستىق بايلىق مەڭگەرمەسىنىڭ تاپسىرۋىمەن وتكەرمەلەگەن　　6 توپتاعى 34 كەن بارلاۋ ۇقىعىنىڭ ايىرباس سوماسى ىركەس ـ تىركەس “ەڭ جوعارى شەككە” جەتتى.

　　قازىر تەڭىز دەڭگەيىنەن بيىكتىگى 5000 مەتردىڭ ۇستىندەگى حوشاۋيۇن قورعاسىن ـ مىرىش كەنى، جۇمىس رايونىندا نەگىزگى تاسىمال جولىن سالۋ مەن كەن رۋداسىن ۇيەتىن ورنىنىڭ قۇرىلىس قىزمەتى ورىندالىپ بولدى، كەن ونەركاسىپ الاڭى، ۇنتاقتاۋ پۋنكتى، جەر تارازى، ماي قويماسى، ماي قۇيۋ پۋنكتى، كەن قونىس ورنى، نەگىزدىك قۇرىلىستى ايىرۋ سياقتى نەگىزدىك قۇرىلعىلار قۇرىلىسى ورنىقتى ىلگەرىلەتىلۋدە. جاسىل زەردەلى كەن قۇرىلىسىندا قاجەتتى كەن رايونىنىڭ ارناۋلى جولى، ەلەكتر تورى، حابار ـ بايلانىس، شوفەرسىز كەن اۆتوموبيلى سياقتى　　 جۇمساق ـ قاتتى بولشەك سايكەستى ينجەنەريالارى دا تەڭ جۇرگىزىلۋدە.

　　اشۋ، پايدالانۋ جوباسى بويىنشا، الداعى 5 جىلدا شينجياڭ حوشاۋيۇن قورعاسىن ـ مىرىش كەنىنىڭ جوعارعى، تومەنگى بۋىنداعى كاسىپ تىزبەگى 50 ميلليارد يۋاندىق ٴونىم قۇنى كولەمىن قالىپتاستىرىپ، 5300 ادامدى كاسىپتەندىرەدى.

　　قامتاماسىز ەتۋدى كەمەلدەندىردى

　　شىعىس جەلىمەن دەر كەزىندە جەلكەن جايدى

　　مەملەكەت ستراتەگياسىن، كاسىپ سالاسىنىڭ زارۋلىگىن، بازاردىڭ قاجەتىن ارقاۋ ەتىپ، كەن بايلىعىنىڭ جاي ـ جاپسارىن تەكسەرىپ انىقتاپ، نازاردى ماڭىزدى كەن ونىمدەرىنە اۋدارىپ، كەن رايوندارىنىڭ كەن شارۋاشىلىعى ۇقىعىن ورنالاستىرۋ، وتكەرمەلەۋ جاعدايىن انىقتاپ، ساپالى بولىكتەردى وتكەرمەلەۋدى جەدەلدەتۋ ــ كەن بايلىعى حاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋدىڭ العى شارتى.

　　بيىل جىل باسىنان بەرى، شينجياڭ قارجى قوسۋ، تەحنيكالىق كۇش، نىساندى قولداۋ سياقتى كوپ جاقتان ٴتۇيىندى تۇردە بەيىمدەلىپ، شينجياڭنىڭ كەن شارۋاشىلىعىنىڭ جوعارى ساپالى دامۋىن ىلگەرىلەتتى.

　　ٴتۇزىم جاعىندا، اۆتونوميالى رايوندىق حالىق ۇكىمەتى كەڭسەسى «كەن شارۋاشىلىعىنىڭ جوعارى ساپالى دامۋىن ىلگەرىلەتۋ جونىندەگى ٴبىرقانشا شارانى» باسىپ تاراتىپ، اسا قۇندى 10 ٴتۇرلى شارانى العا قويىپ، جاڭا جاعدايداعى گەولوگيالىق كەن ىزدەۋ، كەن شارۋاشىلىعى ۇقىعىن باسقارۋ، بايلىقتى اشۋ، پايدالانۋ، عىلىم ـ تەحنولوگيادا جاڭالىق اشۋ سياقتى كەن شارۋاشىلىعى سالاسىنداعى كورنەكتى ماسەلەلەردى كۇش سالا شەشىپ، بايلىقتى قامتاماسىز ەتۋ قابىلەتىن شىنايى جوعارىلاتتى.

　　ٴتاسىل جاعىندا، اۆتونوميالى رايوندىق گەولوگيا مەكەمەسى اقسۋ گەولوگيا　　　　   ۇلكەن اترەتى ٴبىر ميلليون 100 مىڭ يۋان قارجى توپتاپ، تىك ۇشاقپەن ادام جانە　　　　 زاتتىق ماتەريالداردى جەتكىزىپ، جەردىڭ جارىلۋى كۇشتى، جول قاتىناسى قولايسىز، حاۋىپسىزدىك قاتەرى جوعارى باي اۋدانىنداعى اقتوسۋر قالايى ـ مىس كەنىن تەكسەرۋ سياقتى 5 ٴتۇيىندى قىزمەت رايونىنا گەولوگيالىق كەن ىزدەۋ قىزمەتىن ورىستەتىپ، شينجياڭنىڭ جەر گەولوگيالىق ٴىسورنى “ٴوز قالتاسىنان اقشا شىعارۋى” سىندى كەن ىزدەۋدىڭ جاڭا ٴادىسىن تاپتى.

　　قارجى جاعىندا، شينجياڭ اينالىم جالپى كولەمى ٴبىر ميلليارد 801 ميلليون يۋاندىق حاۋىپ ـ قاتەردى بارلاۋعا قارجى قوسۋ قورىن جاسامپازدىقپەن قۇرىپ، ەكى بولىكتىڭ كەن بارلاۋ ۇقىعىنا ٴساتتى قول جەتكىزىپ، 131 نىساندى دالەلدەدى.　　 2024 ـ جىلى اۆتونوميالى رايوننىڭ قازىنادان شىعارعان قارجىسى بۇرىنعى　　  150 ميلليون يۋاننان 500 ميلليون يۋانعا ارتىپ، 108 گەولوگيالىق بارلاۋ نىسانىن اتقارۋدى ورنالاستىردى.

　　تەحنولوگيا جاعىندا، عىلىم ـ تەحنولوگيا تىرەگى مەن دالالىق تەحنولوگيالىق قامتاماسىزداندىرۋدى كۇشەيتتى. قاتىناس ـ تاسىمالدى قامتاماسىز ەتۋ، دالالىق تۇرمىستى قامتاماسىز ەتۋ، جولشىباي تىنىعىپ رەتتەلۋ قىزمەت وتەۋى سياقتى يقۋاتتاردى ارقاۋ ەتىپ، ٴۇرىمجى دالالىق جالپىلىق قامتاماسىزدىق بازاسى سياقتى “N+5+1” دالالىق جالپىلىق قامتاماسىز ەتۋ جۇيەسىن كۇش سالا قۇردى.

　　قازىر شينجياڭ مەردىگەر شاقىرۋ، باسەكەلەستىرە ساتۋ، ماڭدايشالىق اسۋ تاسىلىمەن اشىق باسەكەلەستىرىپ وتكەرمەلەپ، باسىمدىققا يە كاسىپورىنداردى كەن بايلىعىن بارلاۋ ـ اشۋعا تۋ باستان ات سالىسۋعا باۋراپ، ەرەكشەلىك پەن باسىمدىقتى ايگىلەيتىن وسىزاماندانعان كاسىپ جۇيەسىن جەدەل قالىپتاستىرۋدا.

　　وندىرىستەگى جانە اشىلۋ ۇستىندەگى 10 نەشە كەنى بار شينجياڭ ٴتۇستى مەتال ونەركاسىبى (توبى) شەكتى جاۋاپكەرشىلىك سەرىكتەستىگىنىڭ ساقتالعان ليتي، مارگانەتس، نيكەل، مىس سياقتى بايلىقتار مولشەرىنىڭ كومەسكى ەكونوميكالىق قۇنى ٴبىر تريلليون 300 ميلليارد يۋان بولىپ، مەملەكەتتىڭ ستراتەگيالىق بايلىق قامتاماسىزدىعى حاۋىپسىزدىگىنە بەرىك نەگىز قالاۋ شارت ـ جاعدايى بار.

　　10 نان استام كەن شارۋاشىلىعى ۇقىعى بار شينجياڭ باگاڭ كەن بايلىعى شەكتى سەرىكتەستىگى جىلدىق تەمىر رۋداسىن اشۋ كولەمىن 17 ميلليون تونناعا جەتكىزىپ، جاسىل زەردەلى قازۋ، سۇرىپتاۋ نىسانى سياقتى ٴتۇيىندى ينجەنەريالاردىڭ سالىنىپ تياناقتانۋىن جەدەل ىلگەرىلەتىپ، وڭىرلىك تەمىر كەن بايلىعىمەن قامداۋ قۋاتىن جوعارىلاتۋدا.

　　جاڭا كەزەكتى كەن ىزدەۋدە قامال الۋ ستراتەگيالىق ارەكەتىندە مەملەكەت شينجياڭدا 120 ٴتۇيىندى كەن ىزدەۋ رايونىن ورنالاستىرىپ، 22 ٴىرى بايلىق بازاسىن بەلگىلەدى.

　　بۇكىل ەلدەگى قۋاتتى كەن بارلاۋ ورىندارى، كەن شارۋاشىلىعى كاسىپورىندارى شينجياڭعا ىركەس ـ تىركەس كەلىپ، “كەن ىزدەۋ زور بىرىككەن شايقاسىنىڭ” سۇلباسى العاشقى قادامدا جارىققا شىقتى، ٴبىر توپ ستراتەگيالىق كەن ونىمدەرى مەن باسىمدىققا يە كەن ونىمدەرىن بارلاۋ ـ اشۋ زاپاس رايونى، ستراتەگيالىق ۇلاستىرۋ رايونى جەدەل قالىپتاسۋدا.

　　رەفورمانىڭ ماڭگى شەگى جوق. شينجياڭ مەملەكەتتىڭ ەنەرگيا بايلىعى جاعىنداعى ستراتەگيالىق قامتاماسىزدىق بازاسى سىندى ستراتەگيالىق ورنىنان كوز جازباي، رەفورمانى جاپپاي تەرەڭدەتۋدى قوزعاۋشى كۇش ەتىپ، بايلىق باسىمدىعىن دامۋ باسىمدىعىنا اينالدىرۋعا قۇلشىنىپ، مەملەكەتتىڭ كەلەلى جاعدايىنا قىزمەت كورسەتۋمەن بىرگە، بۇكىل شينجياڭداعى ٴار ۇلت حالقىن ٴتىپتى دە ويداعىداي باقىتقا كەنەلتۋدە.

　　(«شينجياڭ گازەتىنەن» الىندى)